دوستيهاي اينترنتي، حركت با چراغ خاموش
هيچ فرقي نميكند اين ارتباط فقط از سر كنجكاوي باشد يا براي پر كردن ساعات بيكاري، تفنني باشد يا جدي، به قصد دوستي باشد يا براي پيدا كردن مرد يا زن روياها كه به ازدواج ختم شود. مهم اين است كه بررسيها و تحقيقات پليس و اتفاقات تلخي كه طي سالهاي اخير رخ داده، بيانگر اين واقعيت تلخ است كه آمار آسيبهاي اجتماعي همچون تجاوز به عنف، فرار دختران از خانه، سوءاستفاده و اخاذي از قربانيان و حتي قتل كه يك سر آن به دوستيهاي اينترنتي منتهي ميشود، روزبهروز در حال افزايش است.استفاده از اينترنت، روشي جديد براي اغفال دختران و زنان توسط باندهاي قاچاق طي سالهاي اخير بوده است. دلالان و قاچاقچيان انسان ابتدا از طريق چت و دادن تصوير خود با استفاده از شيوههاي خاص، طرح دوستي با اين دختران را ريخته و سپس با وعده ازدواج، كار خوب و درآمد بالا، آنها را به كشور مورد نظر دعوت كرده و در آنجا به قاچاقچيان تحويل ميدهند.
منو از خطر نترسون!
برخي كارشناسان ارتباطهاي دوستانه اينترنتي بويژه دوستيهاي دختران و پسران در فضاي چت كه بعضا ممكن است به ازدواجهاي اينترنتي نيز ختم شود را حركت با چراغ خاموش و بيسروصداي زندگي تعبير كرده و ترجيح ميدهند پيش از آن كه در داخل يا خارج از كشور، كسي را انتخاب كنند، او را در سكوت بشناسند؛ البته شكستن اين سكوت، كار را بر جوان سخت ميكند.
پسر يا دختري را تصور كنيد كه دقيقا بر مبناي خيال از پشت 2مانيتور، رشتههاي ارتباط با همديگر را ميتنند و با اين كه چنين تنيدني كار لذتبخشي براي آن دو است؛ اما متوجه نميشوند اين رشتهها آنقدر متراكم و حقيقي نيست كه تاب وزن واقعيت را داشته باشد.در واقع ذهن دختر يا پسر در لحظه چت، تصوير ذهني را با تصوير عيني اشتباه ميگيرد. از سوي ديگر اعتياد به اين تصوير ذهني، حاصل از وقتگذراني در دنياي مجازي، فرد را از دنياي واقعي و دغدغههايش از جمله كار، تحصيل، تفريح و مسووليتهاي ديگر بازميدارد. او مجبور است تا پاسي از شب، چشمهايش را به مانيتور بدوزد و صبح فردا را با احساس خستگي، خمودگي و ضعف آغاز كند.در سايت ياهو، هزاران نفر در اتاقهاي چت در حال جستجوي فرد مورد نظر براي گفتگو هستند. كاربران حاضر در اين چترومها بيشتر نوجوانان و جوانان هستند كه گاه به دليل برخي محدوديتهاي خانوادگي از يك سو و كنجكاوي براي برقراري ارتباط با جنس مخالف ساعتها در فضاي مجازي براي يافتن فرد مورد نظر خود جستجو ميكنند.
اين روزها استدلال كاربراني كه در فضاي اتاقهاي چت به جستجوي دوست ميگردند؛ حول محور آشنايي با دنياي تازه، كسب تجربه و ايجاد زمينهاي براي شناخت و آشناييهايي بيشتر بين 2 جنس مخالف ميچرخد: «ميخواهم خودم انتخاب كنم؛ پس لطفا منو از خطر نترسون.»
مركز افكارسنجي دانشجويان ايران (ايسپا) در سال 85 تحقيقي را روي تعدادي از كاربران اينترنتي با طرح اين موضوعات كه چند درصد كاربران چت ميكنند؟ چند درصد آنها موفق به پيدا كردن دوست ميشوند؟ و چند درصد آنها پس از پيدا كردن دوست، آنها را ملاقات ميكنند؟ انجام داد كه نتايج اين بررسي و پاسخ كاربران اينترنت به اين پرسشها جالب و قابل تامل است.
2/47 درصد كاربران داراي دوست اينترنتي بودهاند و 8/52 درصد دوست اينترنتي نداشتهاند. 3/64 درصد افرادي كه دوست يا دوستان اينترنتي داشتهاند، پس از دوستي با آنها ملاقات نكردهاند و تنها 7/35 درصد پس از دوستي اينترنتي يكديگر را ملاقات كردهاند.
بيا فرار كنيم
بررسي پروندههاي ارجاع شده به اداره آگاهي بويژه در بخش پروندههاي مربوط به فرار دختران از خانه بيانگر اين است كه در بيشتر موارد، دختراني كه به دليل شرايط نامناسب خانوادگي، خانه را ترك كردهاند، پاي پسري كه بيرون از محيط خانه در شهر ديگري انتظارشان را ميكشيده تا با يكديگر به شهر يا كشور ديگري فرار كرده و آنجا زندگي مشترك خود را تشكيل دهند، در ميان بوده است.وعدههاي رنگارنگ و فريبندهاي كه در زندگي بسياري از دختران يا حتي زناني كه به اين اميد، خانه را ترك ميكنند، در همان چند روز اوليه حضور در خيابان رنگ سراب به خود ميگيرند و دختران جوان خيلي زود ميفهمند كه تمام آن حرفها و آرزوهاي رنگارنگ و دلنشين كه از زبان مرد روياهايشان ميشنيدند، فريبي بيش نبوده است.دختر نوجواني در مشهد از طريق چت با پسر جواني در تهران آشنا ميشود. دختر كه مطمئن است خانوادهاش اجازه تنها سفر كردن را به او نميدهند، صبح زود به بهانه رفتن به كتابخانه از خانه خارج ميشود و با تهيه بليتي عازم تهران ميشود.
از آنجا كه در تهران جا و مكاني نداشته، مجددا با دوست خود تماس ميگيرد و به نشاني خانهاي كه دوستش به او ميدهد، ميرود و در آنجا توسط آن پسر و دوستان او مورد سوءاستفاده قرار ميگيرد.پسر و دختر جواني از طريق چت با يكديگر آشنا ميشوند. پس از مدتي پسر كه در كشور تركيه است، از دختر ميخواهد كه به تركيه سفر كند تا در آنجا يكديگر را ملاقات كنند. دختر جوان كه ميدانست پدرش به او اجازه خروج از كشور را نخواهد داد، از خانه گريخت. پس از چند روز بلاتكليفي، هنگامي كه قرار بود با اندك پساندازش شبانه و به صورت قاچاق از مرز عبور كند، شناسايي شد.جالب اينجاست كه دختر جوان در اظهاراتش عنوان كرده بود كه چيز زيادي از جزئيات سفرش نميدانسته و پسر جوان تنها به او گفته كه پس از رسيدن به تركيه، با وي تماس خواهد گرفت.
انتقامجويي اينترنتي
بررسي جرايمي همچون قتل، تجاوز به عنف، اخاذي با تهديد توزيع عكس، فيلم خصوصي يا مطلع كردن خانواده از روابط پنهاني دختر و در يك كلام انتقامجوييهاي سياه اينترنتي شايد نه همه اما پايان بسياري از دوستيها و روابط پنهاني در دنياي مجازي بوده است.
بسياري از اين اتفاقات تلخ گاه زماني اتفاق ميافتد كه يكي از طرفين اين ارتباط كه در بيشتر موارد در مورد مردان مصداق پيدا ميكند، با اطلاع از اينكه دختر مورد علاقهاش كه با او از طريق دنياي مجازي آشنا شده، ديگر حاضر به ادامه اين ارتباط و تن دادن به خواستههاي بعدي او نيست و قصد پايان اين رابطه را دارد يا اينكه قرار است با شخص ديگري ازدواج كند، رقم ميخورد.
در مواردي نيز در همان آغاز رابطه، هدف از ارتباطهاي دوستانه اينترنتي كاملا حسابشده و مشخص است؛ يعني يك نفر از طرفين اين ارتباط كه متاسفانه مروري بر پروندهها و حوادث مرتبط در اين زمينه بيانگر شيوع بيشتر آن از سوي مردان است، با جستجو در فضاي چت و ارائه بخشي از خصوصيات فردي شامل سن، وضعيت ظاهري، مالي، تحصيلي و ... خود كه گاه ممكن است دور از واقعيت موجود نيز باشد، براي پيدا كردن دوستي از جنس مخالف ابراز تمايل ميكند و بتدريج با ملاقاتهاي حضوري و در نهايت با دادن قول ازدواج كه به رد و بدل شدن عكس و گاه روابط نامشروع ميانجامد، اعتماد طرف مقابل را به خود جلب ميكند، سپس مرحله اصلي نقشه از قبل طراحيشده خود را كه تهديد به توزيع عكس و فيلم در سايتهاي غيراخلاقي در صورت نپرداختن مبالغ كلان است، به اجرا ميگذارند.
در يكي از تاسفآورترين پروندههاي اين زمينه كه در دادسراي جنايي تهران پيگيري شد، مرد جواني پس از آنكه دختر مورد علاقهاش با فرد ديگري ازدواج كرد، تصاوير او را روي يك سايت مستهجن قرار داد و با دادن شماره تلفن خانه دختر جوان از بينندگان اين سايت خواست تا براي قرار گذاشتن با زن جوان با اين شماره تماس بگيرند. عامل اين انتقامجويي سياه اگرچه با شكايت زن جوان و دخالت پليس بسرعت دستگير شد، اما زندگي زن جوان را تا مرز نابودي پيش برد.
افزايش نگرانكننده جرايم اينترنتي
پيچيدهتر شدن روابط اجتماعي و افزايش روزافزون وسايل ارتباط جمعي و كاربران اين وسايل از جمله اينترنت موجب خارج شدن روابط افراد خانواده از حالت ساده چهره به چهره يا تلفني و تغيير شكل آن در قالب شكلگيري روابط پيچيدهتري به طور غيرمستقيم و از طريق اينترنت و چت طي سالهاي اخير شده است و از آنجا كه در اين گونه رابطهها طرفين بدرستي نميتوانند هويت يكديگر را شناسايي كنند، همين امر زمينه جرايم و سوءاستفادههاي اينترنتي ميشود.
اين اظهارات بازپرس شعبه اول دادسراي ويژه فرودگاههاي تهران در گفتگو با «جامجم» است كه با طرح نمونههايي از چند پرونده متعدد در حوزه جرايم اينترنتي شامل قتل، فرار دختران از خانه و تجاوز به عنف معتقد است: به دليل همين پيچيدگيهايي كه در مخفي بودن هويت كاربران اينترنت و بويژه در فضاي چترومها وجود دارد، پروندههاي موجود بيانگر اين واقعيت است كه آمار جرايم و سوءاستفادههاي اينترنتي طي سالهاي اخير در حال افزايش است بويژه اين كه زنان و دختران جوان آسيبپذيري بيشتري در اين گونه رابطهها دارند كه اين امر نگرانكننده است.
فرهنگسازي به جاي برخورد چكشي
بازپرس بهروز مهاجري تاكيد ميكند: برخوردهاي چكشي مانند اين كه به جوانان و نوجوانان اجازه استفاده از اينترنت را ندهيم، يا سايتهاي خاص اينترنتي را پاك كنيم نه تنها مشكلي را حل نميكند بلكه با اين كارها صرفا صورت مساله را پاك ميكنيم و در مقابل عواقب و پيامدهاي سويي را از اين طريق متوجه جامعه ميكنيم كه ممكن است اثرات جبرانناپذير بيشتري را به جوانان تحميل كند.وي با اشاره به ضرورت فرهنگسازي در ميان نوجوانان و جوانان براي استفاده صحيح از اينترنت هم از سوي خانوادهها و هم توسط رسانههاي جمعي و ساير نهادهاي آموزشي در جامعه تصريح ميكند: همان طور كه گفته شد نميتوان استفاده از اينترنت و جستجو در فضاي چترومها را براي دختران و پسران جوان و نوجوان محدود يا ممنوع كرد، اما حداقل ميتوان به اين گروه از كاربران اينترنتي هشدار داد كه اگر وارد محيط چت ميشوند نسبت به عواقب و سوءاستفادههاي احتمالي دوستهاي اينترنتي هوشيار باشند.
زنگها براي كه به صدا درميآيند؟
يك پژوهشگر اجتماعي بيشترين كاربران اينترنت و جستجوگران در فضاي چت را جوانان ميداند و معتقد است اين جوانان هم در نحوه استفاده صحيح از فناوري اينترنت و هم در زمينه برقراري ارتباط با جنس مخالف، آشنايي و ازدواج بيتجربه هستند، چرا كه آنها تنها با گفتگوهاي كوتاه چند جلسهاي بسرعت دلبستگي پيدا كرده، عاشق ميشوند و تصور ميكنند طرف مقابل هماني است كه سالها به دنبالش ميگشتهاند.
دكتر سيدهادي معتمدي، معتقد است كه اين وضعيت بويژه در دختران جوان بيشتر شيوع دارد، چرا كه آنها به دليل احساسات خاص زنانه و زودباوري كه نسبت به ابراز عشق جنس مخالف دارند در كوتاهترين زمان احساسات خود را بر منطق غلبه داده و چنان مجذوب طرف مقابل خود در آن سوي چت ميشوند كه حتي تصور اين كه اين ارتباط ممكن است ارتباطي از پيش برنامهريزي شده براي بهرهبرداريهاي خاص باشد را به خود راه نميدهند .
وي تصريح مي كند ضروري است نحوه استفاده صحيح از فناوري اينترنت به عنوان واحدهاي درسي در مدارس به نوجوانان و جوانان آموزش داده شود و از سوي ديگر بايد توام با اين قضيه براي نوجوانان و جوانان كاربران اينترنتي آگاهسازي انجام شود كه هم دختران و هم پسران از همان ابتداي آغاز چنين روابطي همواره هوشيار بوده و نسبت به كوچكترين نشانههاي احتمال عواقب سوء چنين ارتباطي حساس باشند و با هوشمندي و درايت صحيح در چنين ارتباطهايي سنجيده رفتار كنند.
وقايع تلخي كه هر روز بر صفحات حوادث روزنامهها نقش ميبندد، پروندههاي متعدد زيردست بازپرسان و كارآگاهان دايره جرايم جنايي، افزايش آمار جرايم اينترنتي در كشور، افزايش آسيبهاي اجتماعي همچون دختران فراري، قتل، تجاوز به عنف و ... هشداري است مبني بر اين كه آمار جرايم و سوءاستفادههاي اينترنتي در جامعه طي سالهاي اخير با رشد تصاعدي نگرانكنندهاي در حال افزايش است.
هدف از اين گزارش تنها برانگيختن نگرانيها در جامعه نيست بلكه تلنگري است در درجه اول به نوجوانان و جوانان و خانوادههاي آنها كه آگاه باشند و هوشيار و در درجه بعدي به صاحبنظران، مسوولان و متوليان امر در حوزه آسيبهاي اجتماعي تا با درك عميق از اهميت برخي عواقب سوء اين پديده نوظهور، با برنامهريزي صحيح براي ارتقاي سطح فرهنگ آحاد جامعه در ردههاي سني مختلف بويژه جوانان و نوجوانان گامي هر چند كوچك در راستاي پيشگيري و كنترل افزايش آمار جرايم اينترنتي و آسيبهاي اجتماعي ناشي از آن در جامعه بردارند.
براساس اصول 23-24و26 قانون اساسي حق آزادي بيان دارم . پس بايد بنويسم. بایدحرفهایمان را بزنیم - لازم بشه داد هم میزنیم هرچند براي خيلي ها تلخ باشد ٬